Tteokbokki — bánh gạo cay, tình yêu đầu của fan K-drama

Nếu bạn từng xem một bộ phim Hàn, gần như chắc chắn bạn đã thấy nó. Một chiếc chảo phẳng đỏ rực bốc khói, những thanh bánh gạo trắng ngà chìm trong sốt cay sóng sánh, và các nhân vật xì xụp giữa trời lạnh, vừa thổi vừa ăn. Đó là bánh gạo cay (떡볶이) — món ăn đã trở thành một phần ký ức của bất cứ ai trót yêu văn hóa Hàn Quốc.

Tên gọi của nó ghép từ hai phần đơn giản: 떡 là bánh gạo, 볶이 đến từ 볶다 nghĩa là "xào, áp chảo". 떡볶이, hiểu nôm na, là "bánh gạo xào". Nhưng ẩn sau cái tên mộc mạc ấy là một câu chuyện đổi đời ngoạn mục — từ chốn cung đình đến vỉa hè, và từ một món thanh đạm không cay đến biểu tượng của vị cay quốc dân.

Bánh gạo cay qua những con số

1953

năm phiên bản bánh gạo cay hiện đại ra đời ở Seoul

신당동

khu phố Sindangdong gắn liền với "phố bánh gạo cay"

가래떡

loại bánh gạo thanh dài làm nên món ăn này

Một món ăn vặt sinh ra từ tuổi học trò

Ở Hàn Quốc có một khái niệm ai cũng biết: 분식 — đồ ăn nhanh bình dân, rẻ tiền, no bụng, thường bán ở những quán nhỏ gần trường học hay góc phố. Và trong vương quốc 분식 ấy, bánh gạo cay là ông vua không ngai.

Với nhiều người Hàn, 떡볶이 gắn liền với tuổi học trò: tan học là tụ tập ở quán 분식 quen, gọi một đĩa nóng hổi chia nhau, mặt đỏ bừng vì cay mà vẫn không buông đũa. Chính vì thế nó được gọi là món ăn của ký ức quốc dân — món của sự an ủi, gợi nhớ những ngày bình dị nhất.

Linh hồn của món này là 가래떡 — những thanh bánh gạo trắng, dài, hình trụ, làm từ bột gạo tẻ. Khi xào, 가래떡 dẻo dai, hơi dai sần, thấm đẫm sốt mà vẫn giữ được độ "bánh". Cảm giác cắn vào thanh bánh gạo nóng quyện sốt cay ấy là thứ khiến người ta nghiện.

Bí mật ít ai ngờ: tteokbokki từng không hề cay

Đây là điều khiến nhiều người bất ngờ nhất. Phiên bản nguyên thủy của món này không cay, cũng chẳng đỏ. Nó vốn là một món cung đình (궁중), có tên 궁중떡볶이 — bánh gạo cung đình, có từ thời Joseon và được xem là món ăn cao cấp. Công thức cổ nhất được ghi trong sách dạy nấu ăn Thị nghị toàn thư (시의전서) ở thế kỷ 19: bánh gạo xào cùng thịt bò, nước tương, hành lá, hạt thông và dầu vừng.

Phiên bản hoàng gia ấy được xào với 간장 — nước tương đậu nành, cùng thịt bò, rau củ và nấm, cho ra một món thanh nhã, mặn ngọt dịu dàng, màu nâu cánh gián. Đó là món dành cho vua chúa, hoàn toàn không có bóng dáng của ớt — bởi ớt khi ấy còn chưa phổ biến trong bếp Hàn. Nếu bạn hình dung 떡볶이 phải đỏ rực và cay xé lưỡi, thì 궁중떡볶이 sẽ làm bạn ngạc nhiên một cách thú vị.

“

Bánh gạo cay đỏ rực mà cả thế giới biết hôm nay thật ra còn trẻ hơn ta tưởng — nó sinh ra từ vỉa hè thời hậu chiến.

Bà Ma Bok-rim và buổi chiều ở Sindangdong

Vậy vị cay đỏ huyền thoại đến từ đâu? Câu chuyện được kể nhiều nhất gắn với một người phụ nữ: bà Ma Bok-rim (마복림), ở khu 신당동 (Sindangdong) của Seoul, vào năm 1953 — đúng năm Chiến tranh Triều Tiên kết thúc, khi đất nước còn chìm trong đói nghèo và đổ nát.

Tương truyền, trong một dịp tình cờ, một thanh 가래떡 rơi vào bát mì tương đen đang chờ, gợi cho bà ý tưởng kết hợp bánh gạo với sốt đậm vị. Bà bắt đầu xào bánh gạo với 고추장 — tương ớt lên men, pha thêm chút tương đen, tạo nên thứ sốt vừa cay vừa ngọt vừa đậm đà chưa từng có. Món ăn rẻ, nóng, lấp đầy cái bụng đói của một thời gian khó, lập tức được lòng người dân. Bà Ma Bok-rim đến nay vẫn được xem là người khai sinh ra 떡볶이 cay vị 고추장.

Từ gánh hàng của bà, cả một khu phố mọc lên những quán bánh gạo cay san sát, hình thành nên "phố Sindangdong" lừng danh — nơi hành hương của những tín đồ bánh gạo cay suốt nhiều thập kỷ. Qua thập niên 1970–80, học sinh các trường lân cận đổ về đây sau mỗi trận bóng chày, biến con hẻm nhỏ thành thánh địa ăn vặt. Một món ăn đường phố, từ đó, có cho mình một địa chỉ huyền thoại.

Hành trình của một thanh bánh gạo

• Thời Joseon
  Món cung đình

  궁중떡볶이 xào nước tương, có thịt bò, hoàn toàn không cay.

• 1953
  Vị cay ra đời

  Bà Ma Bok-rim ở Sindangdong xào bánh gạo với 고추장.

• Thập niên 1970–80
  Phố Sindangdong

  Khu phố thành thánh địa của bánh gạo cay.

• Ngày nay
  Biểu tượng toàn cầu

  Theo K-drama và làn sóng Hàn lan ra khắp thế giới.

Rosé, phô mai, rabokki: một món ăn không ngừng biến hóa

Điều tuyệt vời ở món bánh gạo cay là nó không bao giờ đứng yên. Người Hàn liên tục sáng tạo những phiên bản mới, và mỗi biến thể lại có lượng fan riêng.

Gần đây nổi nhất là 로제떡볶이 — sốt cay được làm dịu bằng kem tươi theo kiểu sốt "rosé" của Ý, cho ra màu hồng cam mềm mại, béo ngậy, hợp cả với người không quen ăn quá cay. Kế đến là bánh gạo phủ phô mai (치즈) kéo sợi, ngả mặn dịu, lên ngôi trong thập niên 2010 nhờ rất "ăn ảnh"; và 라볶이 — phiên bản thêm mì gói 라면 vào chung chảo, đôi đũa gắp lên vừa có bánh gạo vừa có mì. Và với người hoài cổ, lúc nào cũng còn đó 궁중떡볶이 thanh nhã của ngày xưa.

Không bao giờ ăn một mình

Ở quán bunsik, hiếm khi tteokbokki xuất hiện đơn độc. Nó là trung tâm của cả một mâm ăn vặt quây quần. Bên cạnh luôn có 어묵 — chả cá xiên que, thường kèm một bát nước dùng nóng để húp cho ấm bụng giữa mùa đông.

Rồi có 순대 — một loại dồi hấp đặc trưng, và 튀김 — các món chiên giòn như rau củ, mực, hay thậm chí cả gimbap chiên xù. Người ta thích nhúng twigim vào sốt tteokbokki còn lại trên đĩa, để miếng chiên giòn thấm đẫm vị cay ngọt — một sự kết hợp khiến bao thực khách "đổ gục".

Đó là lý do tteokbokki xuất hiện dày đặc trên màn ảnh Hàn: nó là món của sự sum vầy, của những cuộc trò chuyện thâu đêm, của tình bạn và những phút giây đời thường ấm áp nhất. Ăn tteokbokki, người ta hiếm khi chỉ đang ăn — họ đang chia sẻ một khoảnh khắc.

Học tiếng Hàn cùng bài này

• 떡볶이 — bánh gạo cay xào
• 떡 — bánh gạo
• 가래떡 — thanh bánh gạo dài hình trụ
• 고추장 — tương ớt lên men
• 분식 — đồ ăn vặt bình dân
• 어묵 — chả cá xiên
• 순대 — dồi hấp Hàn Quốc

Lần tới khi nhân vật trong phim Hàn xì xụp đĩa tteokbokki đỏ rực, thử nghe xem họ gọi món bằng từ nào — học tiếng Hàn đôi khi bắt đầu thật ngon miệng như thế đấy.

Nguồn

• The Korea Herald — Gungjung tteokbokki
• Taste Korean Food — From royal court to street food: the evolution of Korean tteokbokki
• NBC News — Tteokbokki takeover: America's next food obsession
• Time Out Seoul — The best tteokbokki in Seoul
• Maangchi — Korean royal court stir-fried rice cakes (gungjung-tteokbokki)
• Maangchi — Rosé tteokbokki (로제 떡볶이) recipe
• Wikipedia — Tteokbokki