Tiệm cà phê Hàn Quốc — khi quán cafe thành phòng khách thứ hai

Đi vài bước trên một con phố Hàn Quốc, bạn sẽ gặp một quán cà phê. Đi thêm vài bước nữa, lại một quán khác. Hàn Quốc là một trong những nơi có mật độ quán cà phê cao bậc nhất thế giới — tính đến năm 2022, cả nước có hơn 100.000 quán. Con số ấy không chỉ nói về cà phê. Nó kể về một cách sống: nơi quán cafe không đơn thuần để uống nước, mà là phòng khách thứ hai, văn phòng tạm, góc học bài, điểm hẹn hò và cả chốn để được ở một mình giữa thành phố đông đúc.

Người Hàn có hẳn một động từ cho việc này. 카페 가다 — "đi cafe" — không nhất thiết có nghĩa là đi uống cà phê, mà là đi ngồi quán: gặp bạn, làm việc, học bài, hay chỉ đơn giản là tìm một chỗ êm để thở. Hiểu thói quen "đi cafe" của người Hàn, là chạm vào nhịp sống thường ngày của họ.

Cà phê Hàn Quốc qua những con số

100.000+

số quán cà phê trên cả nước (năm 2022)

~1.384

số quán cà phê chuyên trên mỗi triệu dân, cao nhất thế giới

1923

năm quán 다방 đầu tiên mở ở khách sạn Sontag

Một đất nước của những quán cà phê

Để hiểu vì sao cà phê lại quan trọng với người Hàn đến vậy, hãy nhìn vào số lượng quán. Theo thống kê, Hàn Quốc có khoảng 1.384 quán cà phê chuyên trên mỗi triệu dân — cao nhất thế giới, gấp hơn hai lần Nhật Bản đứng thứ hai. Riêng Seoul được cho là có hơn 18.000 quán cà phê, mật độ thuộc hàng dày đặc nhất trong các đại đô thị toàn cầu. Ở các thành phố lớn, cà phê hiện diện ở khắp nơi: tầng trệt chung cư, trong hẻm nhỏ, trên nóc cao ốc. Có những con phố mà cứ vài bước chân lại là một biển hiệu cà phê khác nhau.

Bên cạnh các chuỗi lớn như 스타벅스 (Starbucks) — thương hiệu cà phê ngoại đầu tiên đặt chân vào Hàn Quốc, mở cửa hàng đầu ở khu Sinchon (신촌) năm 1999 — cùng các chuỗi nội địa như 할리스 (Hollys), 이디야 (Ediya) hay 메가커피 (Mega Coffee), vô số quán độc lập do người trẻ mở ra cũng góp phần làm nên bức tranh đa dạng này. Mỗi quán một phong cách, một gu thiết kế, một câu chuyện riêng. Với nhiều người Hàn, mở một quán cà phê đẹp từng là — và vẫn là — một giấc mơ rất đời. Chính sự phong phú ấy biến việc "đi cafe" thành một thú vui khám phá: hôm nay quán này, mai quán khác, mỗi nơi một không gian để sống thử một tâm trạng.

Phòng khách thứ hai của cả một thế hệ

Ở Hàn Quốc, quán cà phê làm được nhiều việc hơn là bán đồ uống. Với sinh viên, đó là nơi học bài lý tưởng: bàn rộng, ổ cắm điện, wifi, và không ai giục bạn đứng dậy. Hiện tượng này phổ biến đến mức người Hàn có hẳn một từ riêng: 카공족 — "tộc học bài ở quán cà phê", chỉ những người gọi một ly đồ uống rồi ngồi cả buổi ôn thi, làm bài tập, viết luận. Có cả những quán mở rất khuya hoặc xuyên đêm để phục vụ chính nhu cầu này.

Với người đi làm, quán cà phê là văn phòng tạm để gặp khách, họp nhóm, hay xử lý công việc ngoài giờ. Với bạn bè, đó là điểm hẹn mặc định. Và với những ai cần một khoảng riêng, quán cà phê cho phép bạn ngồi một mình mà không thấy lạc lõng. Trong một xã hội mà nhà ở đô thị thường nhỏ và giá thuê đắt đỏ, chỉ với giá một ly nước, bạn có cả một góc bàn yên tĩnh trong nhiều giờ — quán cà phê vì thế trở thành phòng khách thứ hai, không gian chung mà ai cũng có thể ghé vào và thuộc về.

“

Ở Hàn Quốc, gọi một ly cà phê không hẳn là mua đồ uống — đó là thuê một chỗ ngồi, một khoảng thời gian, một góc bình yên giữa thành phố.

Cafe theo chủ đề: khi quán nước là một thế giới

Một nét đặc sắc của văn hóa cà phê Hàn là sự bùng nổ của các quán theo chủ đề. Có 고양이 카페 — cafe mèo, nơi bạn vừa uống nước vừa chơi với những chú mèo; có cafe chó, cafe cừu, thậm chí cafe gặp gỡ thú cưng đủ loại. Có những quán lấy chủ đề nhân vật hoạt hình, phim ảnh, thần tượng — bước vào là như lạc vào một thế giới riêng được dựng tỉ mỉ từng chi tiết.

Lại có những quán chuyên về tráng miệng (디저트 카페), nơi món bánh đẹp như tác phẩm nghệ thuật và việc chụp ảnh trước khi ăn gần như là một nghi thức. Ở đây, cà phê chỉ là cái cớ; thứ người ta thực sự "mua" là trải nghiệm và những khung hình để chia sẻ. Sự sáng tạo không giới hạn này khiến đi cafe ở Hàn không bao giờ chán — luôn có một quán mới, một concept lạ để thử.

Seongsu, Ikseon-dong và những khu phố cà phê

Văn hóa cà phê còn định hình cả bản đồ thành phố. Ở Seoul, có những khu phố nổi tiếng vì mật độ quán cà phê đẹp. Khu Seongsu (성수) — vốn là vùng nhà xưởng cũ chuyên đóng giày — được giới trẻ biến thành điểm hẹn thời thượng với những quán cà phê cải tạo từ nhà máy, mang vẻ đẹp công nghiệp pha mộc mạc. Quán Cafe Onion mở chi nhánh Seongsu trong một xưởng đúc kim loại cũ năm 2016, góp phần định hình phong cách "bê tông thô + bánh trắng" mà cả nước sau này bắt chước. Người ta gọi vui nơi đây là "Brooklyn của Seoul".

Trong khi đó, khu Ikseon-dong (익선동) lại quyến rũ theo cách khác: những con hẻm nhỏ với nhà cổ truyền thống 한옥 mái ngói được cải tạo thành quán cà phê và cửa hàng xinh xắn, nơi cái cũ và cái mới gặp nhau. Dạo qua những khu phố này, bạn sẽ thấy người trẻ Hàn xếp hàng không chỉ để uống, mà để ngồi trong một không gian đẹp, để sống chậm lại một buổi chiều. Đi cafe, với họ, là một cách tận hưởng thành phố.

"Chết cóng vẫn americano đá"

Nếu có một thức uống tượng trưng cho dân ghiền cà phê Hàn, đó là 아이스 아메리카노 — americano đá. Tình yêu dành cho nó mãnh liệt đến mức người Hàn nghĩ ra hẳn một từ lóng: 얼죽아, viết tắt của câu "dù chết cóng cũng phải americano đá". Nghĩa là dù mùa đông Hàn Quốc lạnh đến mức nào, nhiều người vẫn một mực gọi ly cà phê đầy đá lạnh buốt — lượng tìm kiếm cụm từ này thậm chí tăng vọt mỗi mùa đông.

Câu nói đùa ấy thật ra hé lộ một điều dễ thương về văn hóa cà phê nơi đây: nó vừa nghiêm túc, vừa hài hước, vừa là thói quen bám rễ sâu trong đời sống. Với người Việt vốn cũng mê cà phê đá, cũng có văn hóa cà phê vỉa hè, cà phê ngồi cả buổi tán chuyện, văn hóa "đi cafe" của người Hàn có một sự đồng cảm rất gần. Suy cho cùng, ở cả hai đất nước, một quán cà phê chưa bao giờ chỉ là nơi bán cà phê — đó là nơi người ta đến để được ngồi, được nói, và được sống chậm lại một chút.

Học tiếng Hàn cùng bài này

• 카페 — quán cà phê
• 커피 — cà phê
• 아이스 아메리카노 — americano đá
• 얼죽아 — "chết cóng vẫn americano đá"
• 카공족 — "tộc" học bài ở quán cà phê
• 다방 — quán trà cà phê kiểu cũ
• 한옥 — nhà cổ truyền thống Hàn
• 성수 — Seongsu, khu phố cà phê nổi tiếng

Lần tới ghé một quán cà phê, hãy thử gọi một ly 아이스 아메리카노 bằng tiếng Hàn — bạn sẽ thấy ly cà phê ngon hơn, và tiếng Hàn cũng gần lại hơn một chút.

Nguồn

• The Korea Herald — Korea's cafe count surpasses 100,000
• The Korea Herald — Why Seongsu-dong is called 'Brooklyn of Seoul'
• Korea Economic Institute — Overcaffeinated? Korea's Ubiquitous Coffee Shop Culture
• Korea.net — How pursuing graduate study in Korea fueled my cafe addiction
• Specialty Coffee Association — Love at First Sip: A History of Coffee in Korea
• Creatrip — The History of Dabang: The Original Korean Coffee House
• Wikipedia — Coffee in South Korea