Soju và Makgeolli — văn hóa nhậu Hàn qua hai ly rượu
Một chai xanh trong vắt, một bát trắng đục sủi tăm: soju và makgeolli kể câu chuyện về cách người Hàn nâng ly, giữ lễ và thắt chặt tình thân.
Ở Hàn Quốc, một bữa nhậu hiếm khi chỉ là chuyện uống cho vui. Nó là nơi đồng nghiệp trở thành bạn bè, nơi cấp trên và nhân viên cởi bỏ vai vế trong chốc lát, nơi những lời khó nói lúc tỉnh táo được trải ra trên bàn. Và đứng giữa tất cả là hai ly rượu quốc dân: 소주 trong vắt và 막걸리 trắng đục. Hiểu được chúng, bạn hiểu được một phần linh hồn của người Hàn.
Người Việt mình cũng có văn hóa "lai rai", nên sẽ thấy nhiều điều quen thuộc khi ngồi vào bàn nhậu Hàn Quốc. Nhưng người Hàn nâng chuyện uống rượu lên thành cả một bộ lễ nghi tinh tế — ai rót cho ai, rót thế nào, uống ra sao đều có quy tắc. Trước khi bàn đến lễ nghi, hãy làm quen với hai nhân vật chính.
Hai ly rượu quốc dân
Soju: chai xanh trong vắt của cả một dân tộc
Nếu phải chọn một thức uống tượng trưng cho Hàn Quốc hiện đại, đó chắc chắn là 소주. Đây là loại rượu chưng cất trong vắt như nước, đựng trong chai thủy tinh màu xanh lá đặc trưng, với nồng độ cồn quanh mức 16 đến 20 độ. Soju có vị hơi ngọt, dễ uống, và quan trọng nhất là rất rẻ — một chai chỉ ngang giá một chai nước ngọt, nên ai cũng uống được.
Soju nguyên thủy được chưng cất từ gạo, nhưng trong những năm khó khăn của thế kỷ 20, khi gạo khan hiếm, người ta chuyển sang dùng khoai lang và các loại tinh bột khác. Ngày nay, soju có mặt trong mọi bữa nhậu, mọi quán ăn, mọi siêu thị — và không chỉ ở Hàn Quốc. Thương hiệu 진로 (Jinro) của hãng HiteJinro đã được tạp chí Drinks International xếp là loại rượu mạnh bán chạy nhất thế giới tính theo số chai suốt 25 năm liên tiếp: riêng năm 2024 bán ra 96,8 triệu thùng (mỗi thùng 9 lít) trên toàn cầu, gấp hơn hai lần lượng bán của tequila. Người Hàn uống soju trong chén nhỏ, uống cạn từng hớp, và chai cứ thế vơi dần theo câu chuyện.
Makgeolli: bát rượu đục của người nông dân
Đối lập với vẻ hiện đại của soju là 막걸리 — loại rượu gạo lâu đời nhất Hàn Quốc. Makgeolli đục như sữa, màu trắng ngà, nồng độ thấp chỉ khoảng 6 độ, vị ngọt dịu, hơi chua và lăn tăn ga tự nhiên do quá trình lên men. Người ta thường rót makgeolli ra một cái bát rộng thay vì ly, và khuấy đều trước khi uống vì phần cặn gạo lắng xuống đáy.
Makgeolli vốn là rượu của người nông dân. Sau những buổi cày cấy vất vả, người ta uống makgeolli để lấy lại sức — nó vừa là rượu vừa gần như một thức ăn nhẹ, bổ dưỡng và no bụng. Trong nhiều thập niên, makgeolli bị xem là thứ rượu "quê mùa", thua kém soju thời thượng. Nhưng những năm gần đây, giới trẻ Hàn Quốc đang yêu lại makgeolli: các quán makgeolli kiểu mới, đủ vị trái cây, mọc lên khắp nơi, và bát rượu đục của ông bà ngày xưa lại trở thành trào lưu.
Soju là tốc độ và phố thị; makgeolli là chậm rãi và đồng quê. Hai ly rượu, hai khuôn mặt của cùng một nền văn hóa.
Lễ nghi trên bàn nhậu: rót và uống sao cho đúng
Đây là phần khiến bàn nhậu Hàn Quốc khác với bất cứ nơi đâu. Mọi cử chỉ rót và uống đều mang ý nghĩa, và bạn được kỳ vọng làm cho đúng — đặc biệt khi có người lớn tuổi hay cấp trên. Hãy ghi nhớ vài quy tắc cốt lõi.
Thứ nhất, không bao giờ tự rót cho mình. Bạn rót cho người khác, và để người khác rót cho bạn — đó là cách thể hiện sự quan tâm lẫn nhau. Thứ hai, khi rót cho người trên, hãy dùng cả hai tay giữ chai, hoặc một tay rót còn tay kia đỡ nhẹ ở cổ tay. Khi nhận rượu từ người trên, cũng nâng ly bằng hai tay. Thứ ba, người lớn tuổi nhất thường được rót trước.
Còn một chi tiết tinh tế: khi uống ly đầu trước mặt bậc trên, người trẻ thường hơi quay mặt đi và che ly bằng tay, như một cử chỉ khiêm nhường. Không ai dạy bạn điều này thành lời — bạn phải tự để ý mà làm. Những quy tắc nghe có vẻ rườm rà này thật ra rất đẹp: chúng biến việc uống rượu thành một màn trao đổi sự tôn trọng.
Mẹo cho người mới: Khi chưa quen, cứ quan sát người trẻ nhất bàn rồi làm theo. Rót bằng hai tay, nhận bằng hai tay, đừng tự rót cho mình, và để ý ly của người bên cạnh — gần cạn thì rót thêm. Bấy nhiêu đủ để chủ nhà thấy bạn là người biết điều.
Hoesik và anju: nhậu là chuyện của tập thể
Ở Hàn Quốc, hiếm khi người ta uống rượu một mình. Rượu gắn liền với 회식 — tiệc liên hoan của công ty, nơi cả phòng ban cùng ăn uống sau giờ làm. Hoesik không hẳn là chuyện vui chơi tự nguyện; nó là một phần của đời sống công sở, nơi tinh thần đồng đội được vun đắp và quan hệ trên dưới được hâm nóng ngoài bốn bức tường văn phòng.
Nhưng văn hóa ấy đang đổi thay nhanh chóng. Hoesik từng kéo dài qua "tăng hai, tăng ba" tới hai, ba giờ sáng, nay người trẻ tan tiệc trước nửa đêm, và ngày càng nhiều người thoải mái từ chối nâng ly. Sau đại dịch, người Hàn nhậu nhẹt nhẹ nhàng hơn hẳn: sản lượng bia bán ra năm 2024 giảm 6,4%, trong khi bia không cồn lại tăng tới 21%. Thế hệ mới vẫn quý tinh thần quây quần, chỉ là họ chọn cách "vui mà tỉnh" thay vì uống tới bến.
Và đã uống thì phải có 안주 — đồ nhắm. Người Hàn gần như không bao giờ uống rượu suông; mỗi ly rượu đều đi kèm một món ăn. Anju có thể là thịt nướng, gà rán, hải sản, đậu phụ, hay đơn giản là một đĩa hoa quả. Có cả những món được xem là "bạn đời" của rượu: nổi tiếng nhất là 치맥 — gà rán giòn dùng kèm bia, ghép từ "chi" của chicken và "maek" của 맥주 (bia). Cặp đôi này bùng nổ thành hiện tượng quốc dân trong kỳ World Cup 2002, khi cả nước đổ ra đường cổ vũ với gà rán và bia lạnh trên tay. Một "bạn đời" khác là đậu phụ cay ăn cùng makgeolli. Với người Hàn, chọn anju đúng cũng quan trọng như chọn rượu.
Geonbae và somaek: nghệ thuật cụng ly
Không bữa nhậu Hàn nào trọn vẹn nếu thiếu tiếng cụng ly. Câu hô quen thuộc nhất là 건배 — tương đương "cạn ly" hay "dô" của người Việt. Khi cụng ly với người lớn tuổi, người trẻ thường hạ ly của mình thấp hơn một chút để tỏ lòng kính trọng — lại thêm một cử chỉ tinh tế mà bạn nên để ý.
Và nếu muốn "lên độ" nhanh, người Hàn có một sáng tạo trứ danh: 소맥 — soju trộn với bia. Cái tên ghép từ "so" của soju và "maek" của maekju (bia). Người ta thường rót soju vào ly, đổ bia lên trên, rồi có cả những màn pha chế biểu diễn rất vui mắt. Somaek dễ uống hơn soju nguyên chất nhưng lại "vào" rất nhanh, nên hãy cẩn thận.
Đằng sau tất cả những lễ nghi và trò vui ấy là một triết lý đơn giản: với người Hàn, nâng ly cùng nhau là cách thắt chặt tình thân. Một bữa nhậu trọn vẹn không nằm ở việc uống được bao nhiêu, mà ở chỗ khi đứng dậy, người ta thấy gần nhau hơn lúc ngồi xuống.
Học tiếng Hàn cùng bài này
- 소주 — rượu soju chưng cất trong vắt
- 막걸리 — rượu gạo đục, nồng độ nhẹ
- 회식 — tiệc liên hoan công ty
- 안주 — đồ nhắm dùng khi uống rượu
- 건배 — cạn ly, "dô"
- 소맥 — soju trộn bia
- 치맥 — gà rán ăn kèm bia
- 포장마차 — quán nhậu lều bạt ven đường
Lần tới khi ai đó rót cho bạn một ly soju bằng cả hai tay, hãy nâng ly bằng hai tay mà đáp lại — chỉ một cử chỉ nhỏ ấy thôi, bạn đã nói được bằng thứ ngôn ngữ mà người Hàn hiểu ngay.
Nguồn
- The Korea Times — Korea's Jinro soju named world's bestselling spirit for 24 consecutive years
- Seoul Economic Daily — K-Soju Jinro Tops Global Spirits Sales for 25th Straight Year
- The Korea Herald — Koreans turn away from heavy drinking
- VnExpress International — South Korea's younger generation turns away from heavy drinking culture
- Visit Seoul — Seoul Chimaek Guide: Korean Fried Chicken & Beer
- Visit Seoul — Seoul Makgeolli Guide: Where to Drink Korea's Ancient Rice Wine
- VisitKorea — Makgeolli (Unrefined Rice Wine)
- Wikipedia — Somaek
Bài khác trong Văn hoá
Top 10 Nghề Lương Cao Cần Biết Tiếng Hàn Tại Việt Nam
Làn sóng đầu tư Hàn Quốc vào Việt Nam mở ra hàng loạt công việc lương cao cho người giỏi tiếng Hàn — từ kỹ sư cầu nối (브릿지 SE) đến phiên dịch viên (통역사). Đây là 10 nghề đáng để bạn đặt mục tiêu, kèm mức lương và yêu cầu TOPIK.
Top 10 thiên đường biển đảo Hàn Quốc
Từ đảo Udo (우도) xanh ngọc ngoài khơi Jeju đến đảo Tiên Seonyudo (선유도) của quần đảo Gogunsan — chọn một hòn đảo để nghe biển Hàn kể chuyện qua từng con sóng.
Người Việt ở Hàn Quốc — cộng đồng tăng nhanh nhất xứ kim chi
270.000 người và tăng hơn 15% chỉ trong một năm — người Việt đang là cộng đồng nước ngoài lớn mạnh nhanh nhất Hàn Quốc. Và gần 90% trong số họ muốn ở lại lâu dài.
Du lịch Hàn Quốc 2026 — người Việt có cần visa không? Sự thật và những lầm tưởng
"Nghe nói giờ đi Hàn miễn visa rồi?" — một lầm tưởng tai hại. Bài viết làm rõ khi nào người Việt cần visa, ngoại lệ Jeju, và vì sao luôn phải kiểm tra nguồn chính thức trước khi bay.