"왜 이렇게 늦었어요?" (Sao đến muộn thế?) — bạn muốn đáp "Vì kẹt xe". Nên nói 길이 막혀서 늦었어요 hay 길이 막히니까 늦었어요? Cả hai đều dịch là "vì", nhưng người Hàn cảm nhận chúng khác nhau. Đây là cặp ngữ pháp chỉ lý do mà người Việt nhầm nhiều nhất.
Đây là bài đầu trong loạt "phân biệt các ngữ pháp giống nhau dễ nhầm". 아서/어서 và (으)니까 đều nối nguyên nhân – kết quả, nhưng chúng có một ranh giới rất rõ mà nếu nắm được, bạn sẽ hết đoán mò.
Quy tắc vàng: nhìn vào vế sau
Khác biệt cốt lõi không nằm ở vế lý do, mà ở loại câu của vế kết quả:
Chọn 아서/어서 hay (으)니까?
- Câu trần thuật thông thường Cả hai đều được
- Câu mệnh lệnh (~세요) hoặc rủ rê (~ㅂ시다, ~ㄹ까요) BẮT BUỘC dùng (으)니까
- Lời chào cố định (만나서 반가워요…) Dùng 아서/어서
(으)니까 — được dùng với mệnh lệnh và rủ rê
(으)니까 nêu lý do mang tính chủ quan, là căn cứ để người nói đưa ra đề nghị, mệnh lệnh, rủ rê. Đây là điểm mấu chốt:
아서/어서 — nguyên nhân gắn liền, không đi với mệnh lệnh
아서/어서 diễn tả nguyên nhân khách quan, gắn chặt với kết quả, nhưng không dùng được khi vế sau là mệnh lệnh hay rủ rê:
Lỗi điển hình: ✗ 비가 와서 우산을 가지고 가세요. Câu này sai vì vế sau là mệnh lệnh. Phải đổi thành 비가 오니까 우산을 가지고 가세요.
Hai khác biệt nhỏ nhưng quan trọng
1. Thì quá khứ ở vế lý do: 아서/어서 KHÔNG gắn được thì quá khứ (✗ 막혔어서), còn (으)니까 thì có thể (먹었으니까).
2. Lời chào cố định luôn đi với 아서/어서:
| Tiêu chí | 아서/어서 | (으)니까 |
|---|---|---|
| Vế sau là mệnh lệnh / rủ rê | ✗ Không | ✓ Có |
| Gắn thì quá khứ ở vế lý do | ✗ Không | ✓ Có |
| Lời chào cố định (만나서…) | ✓ Có | ✗ Không |
| Sắc thái | Nhân quả gắn liền, khách quan | Lý do, căn cứ chủ quan |
Điền cho đúng — 1 câu
-
Câu 1/1날씨가 좋( ) 같이 산책할까요? (Trời đẹp nên mình đi dạo nhé?)
Lần sau khi phân vân, đừng nhìn vế "vì", hãy nhìn vế sau: có ra lệnh hay rủ rê không? Có thì chọn (으)니까. Một câu hỏi đó đủ giúp bạn đúng trong phần lớn trường hợp.
Học tiếng Hàn cùng bài này
- 아서/어서 — vì (nhân quả gắn liền, không đi với mệnh lệnh)
- (으)니까 — vì (lý do, dùng được với mệnh lệnh / rủ rê)
- 만나서 반가워요 — rất vui được gặp
- 길이 막히다 — kẹt xe, tắc đường
Nguồn
- 국립국어원 — 한국어 어문 규범 (vĩ tố liên kết 연결어미)
- *Korean Grammar in Use: Beginner*, Darakwon — mục -아서/어서 vs -(으)니까
- Yeon Jaehoon & Brown Lucien, *Korean: A Comprehensive Grammar*, Routledge
- Bài & video "Phân biệt các ngữ pháp giống nhau" của cô Hồng Phương trên Facebook Tiếng Hàn Hồng Phương (16/03/2020).
