"Em không có năng khiếu ngoại ngữ" — mình nghe câu này gần như mỗi tuần. Nhưng từ những năm 1970, các nhà nghiên cứu đã phỏng vấn hàng chục người học ngoại ngữ xuất sắc và phát hiện: cái làm nên họ không phải năng khiếu bẩm sinh, mà là một bộ thói quen có thể học theo. Dưới đây là 11 đặc trưng đó.
Lĩnh vực "người học ngoại ngữ giỏi" (the good language learner) là một hướng nghiên cứu thật sự, khởi đầu từ công trình của Joan Rubin (1975) và Naiman cùng cộng sự (1978). Điểm chung trong các kết luận: người giỏi ngoại ngữ chủ động, không sợ sai, và biết tự tạo cơ hội dùng ngôn ngữ. Tin vui là tất cả đều rèn được.
Nhóm 1 — Chủ động và có hệ thống
1. Có phương pháp học của riêng mình và chủ động trong việc học. Họ không chờ giáo viên "đút", mà tự thiết kế cách học hợp với mình.
2. Biết tổng kết thông tin về ngôn ngữ. Họ ghi chép, hệ thống lại ngữ pháp, từ vựng thành sơ đồ, bảng biểu của riêng mình.
3. Sáng tạo, dám "thử nghiệm" ngữ pháp và từ vựng để làm quen đến mức thuần thục, thay vì chỉ học vẹt.
4. Tự tạo cơ hội dùng ngoại ngữ cả trong và ngoài lớp học — tìm bạn nói chuyện, đọc, xem, viết bằng tiếng Hàn.
Áp dụng cho tiếng Hàn: mỗi tuần tự đặt một "nhiệm vụ dùng thật" — nhắn tin tiếng Hàn cho một người bạn, viết nhật ký 3 câu, hoặc gọi món bằng tiếng Hàn ở quán.
Nhóm 2 — Tâm lý vững
5. Không hoảng khi không hiểu hết. Khi nói chuyện mà có chỗ chưa hiểu, họ không cuống — họ chịu được cảm giác mơ hồ và vẫn tiếp tục.
6. Coi lỗi sai là cơ hội, không phải nỗi xấu hổ. Đây có lẽ là đặc trưng quan trọng nhất.
Người giỏi ngoại ngữ không phải người ít sai nhất — mà là người không sợ sai nhất.
Nghiên cứu của Rubin gọi đây là "người dám mạo hiểm" (willing to take risks): sẵn sàng mở miệng dù chưa chắc đúng, vì biết mỗi lần sai là một lần học.
Nhóm 3 — Kỹ thuật ghi nhớ và suy luận
7. Tích cực dùng các thủ thuật ghi nhớ như liên tưởng (연상), gắn từ mới với hình ảnh, câu chuyện.
8. Vận dụng hiểu biết về ngôn ngữ qua tiếng mẹ đẻ — so sánh cấu trúc Việt – Hàn để hiểu nhanh hơn.
9. Đoán được nội dung theo ngữ cảnh dù chưa biết hết từ vựng, ngữ pháp.
10. Dùng kiến thức nền và suy luận để hiểu và sử dụng ngôn ngữ một cách thông minh.
Người học giỏi ngoại ngữ, theo nghiên cứu
Đặc trưng thứ 11 — Sức bắt chước
Có một đặc trưng mình muốn bổ sung từ kinh nghiệm dạy: khả năng bắt chước. Khi học một ngữ pháp mà bạn thấy mơ hồ về quy tắc — chẳng hạn các trường hợp bất quy tắc — đừng cố hiểu cho bằng được ngay. Giải pháp là: tạm thời học thuộc từng ví dụ. Khi đã dùng nhiều và quen tai, lúc đó quay lại hiểu quy tắc cũng chưa muộn.
Quy tắc "thuộc trước, hiểu sau": với các điểm khó (bất quy tắc 르, ㅂ, ㄷ…), hãy thuộc lòng vài câu mẫu chuẩn trước. Phản xạ đúng sẽ đến trước, lý thuyết theo sau.
Bạn đang có mấy đặc trưng?
Tự soi mình — 1 câu
-
Câu 1/1Theo nghiên cứu, đâu là đặc trưng cốt lõi nhất của người giỏi ngoại ngữ?
Không ai sinh ra đã giỏi ngoại ngữ. Nếu bạn thấy mình còn thiếu vài đặc trưng trên, đó không phải bản án — đó là danh sách việc cần rèn. Chọn một đặc trưng bạn yếu nhất và bắt đầu từ tuần này.
Học tiếng Hàn cùng bài này
- 외국어 — ngoại ngữ
- 학습자 — người học
- 연상 — sự liên tưởng (thủ thuật ghi nhớ)
- 실수 — lỗi sai
- 모국어 — tiếng mẹ đẻ
Nguồn
- Good language learner studies — tổng quan (Wikipedia)
- What Does the Good Language Learner Say? (ERIC EJ1128473)
- Learning Strategies Used by Successful Language Learners, Tran-Hoang-Thu (ERIC ED507398)
- Joan Rubin (1975), What the "Good Language Learner" Can Teach Us, TESOL Quarterly; Naiman et al. (1978), The Good Language Learner.
- Bài chia sẻ gốc của cô Hồng Phương trên Facebook Tiếng Hàn Hồng Phương (03/12/2021).
